Człowiek przeżywa wszystko po raz pierwszy i bez przygotowania. To tak, jakby aktor grał przedstawienie bez żadnej próby. Cóż może być warte życie, jeśli pierwsza próba już jest życiem ostatecznym? Dlatego życie zawsze przypomina szkic. Ale nawet szkic nie jest właściwym określeniem, bo szkic to zawsze zarys czegoś, przygotowanie do obrazu, gdy tymczasem szkic, jakim jest nasze życie, to szkic bez obrazu, szkic do czegoś, czego nie będzie.
Kiedy miesiąc maj nadchodzi, kupuj bilet do Olsztyna -
śpiewał wokalista zespołu Enej. Autobusy już zapchane, wszyscy jadą do Kortowa.
Biletu niestety nie kupię, bo z powodu epidemii część połączeń autobusowych
pozawieszano. Okazało się jednak, że juwenalia i tak się odbędą. Jak to
możliwe przy zakazie imprez masowych? W tym roku mieliśmy Kortowiadę online.
Choć w niczym to nie zastąpiło imprezy w formie
tradycyjnej, to tradycji stało się zadość nawet w tych ciężkich czasach,
gdy organizowanie imprez masowych jest zakazane. Klucze do bram miasta, jak co roku,
zostały przekazane na ręce studentów przez rektora. Nie podczas parady ulicami
Olsztyna, jak to zawsze miało miejsce, ale wszystko zgodnie z zaleceniami
i w maseczkach. Zobaczyliśmy też wspomnienia z parady z poprzednich
lat.
Pierwszego dnia zagrał nam Dj Omen, który choć trochę dał
nam poczuć klimat „grubej imprezy” jak to określił. Zachęcał, by pogłośnić
muzykę i poznać swoich sąsiadów. Drugiego dnia zagrał dla nas duet Karaś
/Rogucki. Usłyszeliśmy kilka kawałków z ich najnowszej płyty „Ostatni
bastion romantyzmu”, która swoją premierę miała w walentynki tego roku. Choć
album powstał jeszcze przed wybuchem pandemii, klimat tych utworów idealnie współgra
z obecną sytuacją jaka panuje na świecie, a ich odbiór teraz ma zupełnie nowy
wymiar. Miłość jest lekarstwem na wszelkie zarazy, na niebezpieczeństwa, na zepsucie
tego świata – chcą nam przekazać artyści. A bliskie relacje mogą pomóc na
wszystko.
Spotkaliśmy się wirtualnie z kilkoma wokalistami
i prezenterami, którzy byli obecni na minionych edycjach Kortowiady, żeby
powspominać. Usłyszeliśmy kilka ciekawostek. Zobaczyliśmy pustą Górkę i plażę
Kortowską. Serce pęka, gdy patrzy się na te miejsca, które o tej porze co
roku tętnią życiem, teraz zupełnie puste. Choć nie pod sceną, a tylko przed
ekranami, wszyscy się połączyliśmy, żeby wspólnie uczestniczyć w tej „grubej
imprezie”. Niektórzy w swoich pokojach w akademikach, inni w domach
w różnych miejscach Polski.
Oczywiście nie mogło też zabraknąć zespołu Enej. Tym razem
usłyszeliśmy ich nie z Górki Kortowskiej, ale z Biblioteki
Uniwersyteckiej. Wybrzmiał hymn Kortowiady, by tradycji stało się zadość. Usłyszeliśmy
też kilka innych kawałków.
A może to ostatni raz
Może to ostatnie promienie słońca
Będziemy walczyć do końca
Jakoś inaczej zabrzmiały te słowa tego wieczoru. Ale mam
nadzieję, ze to nie ostatni raz. Że za rok będziemy mogli spotkać się w jedynym
słusznym miejscu, czyli na górce. I że jak co roku spadnie deszcz, którego
teraz podobno zabrakło, a Kortowo za rok o tej porze znowu będzie tętnić
życiem. Niesamowite jest to, że wszyscy potrafimy się zjednoczyć w tych
trudnych czasach.
Moje zaliczenia już zbliżają się ku końcowi. W sesji zostały mi tylko dwa egzaminy, a przy tym mnóstwo wolnego czasu. Tak mi się przynajmniej wydaje, ale czy na pewno będzie go aż tak dużo?
Nie wiem jak Wy, ale ja mam ciągłą manię planowania. Gdy okazuje się, że mam jakiś dzień wolnego, wymyślam sobie tyle różnych rzeczy do zrobienia, że ten czas wolny tak naprawdę przestaje być czasem wolnym, a staje się napiętym grafikiem, z którego każdy punkt trzeba zrealizować na czas. No bo przecież czas wolny trzeba wykorzystać maksymalnie. Muszę zrobić zakupy, z kimś się spotkać, posprzątać, iść na zajęcia dodatkowe czy koncert... Można by tak wymieniać i wymieniać. W efekcie z tego dnia wolnego niewiele czasu zostaje na to, żeby tak zwyczajnie usiąść i się ponudzić. Pomyśleć o niebieskich migdałach, albo zwyczajnie wyłączyć się i nie myśleć o niczym.
Myślę, że taka chwila zatrzymania się i refleksji zawsze jest ważna i potrzebna. Bo zaczynamy żyć dopiero wtedy, gdy nadamy naszemu życiu sens i kierunek. A nie zrobimy tego ciągle dokądś biegnąc, bardzo często nie zastanawiając się nawet dokąd. Może warto zastanowić się do czego to, co robimy teraz, doprowadzi nas za kilka lat? Gdzie chcielibyśmy wtedy być?
Zauważyłam, że z tej ilości wolnego czasu, jaka pozostaje, dużo pochłaniają media społecznościowe. Biorę telefon do ręki tylko po to, żeby coś sprawdzić, a odkładam go po godzinie albo dwóch zła, że zmarnowałam tyle czasu na nicnierobienie. Ale przecież musiałam sprawdzić, co słychać na Instagramie, blogu i Facebooku, obejrzeć nowe filmiki na YouTubie, poczytać wiadomości z ostatniej chwili. Musiałam? Przecież nic nie może mnie ominąć. Przywiązujemy do tych wszystkich informacji taką wagę, jakby od nich zależało nasze życie. Tymczasem nawet jeśli internetu albo prądu zabrakłoby na kilka dni, nie stałoby się zupełnie nic. Wszystko byłoby dalej na swoim miejscu.
W jednej z książek, które ostatnio przeczytałam, bohaterowie znaleźli się w takiej właśnie sytuacji. Uwięzieni w domku na zupełnym odludziu, kilkanaście kilometrów od najbliższego sklepu, zasypani śniegiem, bez prądu i możliwości kontaktu ze światem. Jedyne, co mieli, to porządne zapasy jedzenia. Bez tego na pewno nie udałoby się przeżyć. Za to bez telefonów się udało i całkiem dobrze sobie poradzili. A nawet wpadli na kilka ciekawych pomysłów, które zapewne by się nie pojawiły, gdyby nie to, że przez kilka dni byli skazani na nudę. Nie raz myślę, co by było, gdyby mi się przytrafiło coś podobnego. Może to mogłoby zupełnie odmienić życie? Czas na nudę jest bardzo ważny, bo wtedy do głosu dochodzą różne ciekawe myśli.
Zdjęcie zrobione jeszcze przed świętami, gdy wracałam z uczelni. Teraz już nasze Kortowo nie wygląda tak uroczo, bo jest szaro, ponuro i pada deszcz. Na szczęście już niedługo się to zmieni
Zdjęcie co prawda nie zrobione w Kortowie, ale podczas ostatniego przed wakacjami spaceru po mieście. Gdy egzaminy dobiegły już końca, a perspektywa wakacji była coraz bliższa.
Zastanawiacie się czasem, czemu wszystko musi się skończyć? Każdy okres w naszym życiu - czy to rok szkolny czy wakacje, znajomości, które z czasem się urywają, czy nawet dobra książka, która tez ma swój koniec. Nawet nasze życie przemija, by kiedyś dobiec końca... Czemu nic nie może trwać wiecznie?
Na zakończenie jeszcze piosenka, którą przypomniałam sobie, gdy tego dnia ktoś na Starym Mieście śpiewał i grał ją na gitarze. Jeszcze długo potem jej słuchałam 😊
Okrągła sześćdziesiąta Kortowiada miała być wyjątkowa. Choć nie byłam do końca usatysfakcjonowana doborem gwiazd zaproszonych na Górkę Kortowską, to było parę zespołów, których występ koniecznie musiałam zobaczyć na żywo. Spodziewaliśmy się niesamowitych wrażeń. Czy rzeczywiście takie dostaliśmy? Skłamałabym, gdybym powiedziała, że tak nie było. Zaprawdę powiadam Wam: takiej Kortowiady świat jeszcze nie widział. Przed Wami opowiadanie o Kortowiadzie, której nie sposób zapomnieć i poradnik ku przestrodze dla przyszłych jej uczestników.
Czwartek
O czwartkowej Paradzie Studentów ulicami Olsztyna pisałam już wcześniej. Przeczytacie TUTAJ
W czwartek miały miejsce też coroczne wybory Miss Wenus i noc folkowo-szantowa.
Piątek
Drugiego dnia zaczęły się już koncerty na Górce. W piątek usłyszeliśmy tam takich wykonawców jak SB Maffija, Sławomir, Tabu, Enej, Grubson, Daria Zawiałow, AronChupa & Little Sis Nora, Dj Hazel.
Na pierwszych dwóch koncertach byłam, choć to nie do końca mój klimat.
Sławomira miałam już okazję widzieć wcześniej, więc nie spodziewałam się większego zaskoczenia, ale to, co się tam działo podczas koncertu przeszło moje najśmielsze oczekiwania. Zresztą zobaczcie sami tę deszczową imprezę. Muszę przyznać, że nawet dobrze się bawiłam 😂
Po przerwie nie udało mi się już wrócić pod samą scenę. Bardzo się starałam, ale moje obuwie okazało się niewystarczające na te warunki. Plac wokół Górki Kortowskiej stał się ogromną błotną kałużą, a dostanie się pod samą scenę wydawało się być zbyt ryzykowne. Eneja i Grubsona posłuchałam tylko ze szczytu Górki Kortowskiej. „Mimo świata który, kocha i rani nas dzień w dzień,
Gdzieś na szczycie góry, wszyscy razem spotkamy się”
Cóż, przynajmniej piosenka Grubsona „Na szczycie nabrała dla mnie w ten sposób nowego wymiaru, gdy słuchałam jej ze szczytu kortowskiej „góry” 😁
Sobota
Ostatni dzień koncertów był zdecydowanie najlepszy. Tym razem nauczona doświadczeniem wcześniej zaopatrzyłam się w kalosze. Nie było to jednak prostą sprawą, bo nagle wszyscy uczestnicy Kortowiady wpadli na ten sam pomysł. Przez to we wszystkich marketach w Olsztynie, w których były one dostępne, sprzedaż wzrosła do tego stopnia, że ledwie udało mi się kupić ostatnią ich parę, w dodatku dwa rozmiary za małą😂 Po zakończeniu koncertów przekonałam się, że warto było poświęcić czas na ich szukanie i wydać pieniądze, bo to, co działo się na tym pełnym błota kawałku Kortowa było tak niesamowite, że aż brak mi słów, by to opisać.
Sobotnie występy rozpoczął koncert Kękę, potem usłyszeliśmy Palucha.
Najbardziej czekałam jednak na koncert zespołu Myslovitz, Maryli Rodowicz i Wilków. Na Górce tego dnia wstąpił też Organek, którego wcześniej nie znałam, a także Cleo i C-BooL.
Z piosenek Myslovitz moja ulubiona i chyba jedna z najlepiej znanych to „Długość dźwięku samotności".
Lubię wszystkie ich kawałki. Są w większości dość ponure i refleksyjne, ale w każdym jest coś wyjątkowego. Mówią o życiu takim, jakie jest ono naprawdę. Chociażby w tej piosence:
Gdy na scenę weszła Maryla Rodowicz, deszcz już przestał padać. Od razu, gdy tylko pojawiła się na scenie, porwała do tańca wszystkich ludzi obecnych na Górce Kortowskiej.
Jak to sama określiła:
"Jest Kortowiada
A co tam jakieś Rio
Damy takiego czadu
Że w piekle się nie śniło"
I rzeczywiście - daliśmy takiego czadu, że to sześćdziesiąta Kortowiada, chyba pozostanie najlepszą Kortowiadą wszech czasów 😊
Ludzie skakali, tańczyli, a przy wolniejszych kawałkach robili fale i widać było wszystkie ręce w górze. Sama po sobie się nie spodziewałam, że zacznę robić fale i wykrzykiwać razem z Marylą słowa piosenek. Te kawałki mają już tyle lat, a dalej są aktualne i to się nigdy nie zmieni. Kto z nas chociażby nigdy nie doświadczył sercowego rozczarowania, a może nawet zawodu miłosnego, o jakim była mowa w piosence "Małgośka"?
Ten koncert zrobił na mnie naprawdę duże wrażenie.
Potem śpiewał Organek, którego piosenki miałam okazję pierwszy raz usłyszeć dopiero na tej Kortowiadzie.
Po nim był długo wyczekiwany występ Wilków. Ich kawałki też są ponadczasowe, a nawet można by rzec kultowe. Czy jest ktoś, kto nie zna "Baśki"?
Niesamowitym doświadczeniem było zaśpiewać "Bohemę" na żywo razem z Wilkami.
Nie może tu też zabraknąć mojej ulubionej piosenki Wilków, czyli „Na zawsze i na wieczność"
Pierwszy raz miałam też okazję posłuchać występu Cleo na żywo. Na okoliczność Kortowiady założyła nawet swój pióropusz, który wkłada tylko na wyjątkowe okazje.
Podczas jej występu też spotkało mnie niemałe zaskoczenie. Stałam wtedy pod samą sceną, tak się złożyło, że przede mną i za mną większa część publiczności to byli chłopcy, którzy słuchali i dzielili się między sobą wrażeniami z takim zachwytem, o jaki bym facetów nigdy nie posądziła 😀
Na koniec słuchaliśmy jeszcze C-Boola.
Niedziela
W niedzielę o 10.30 rozpoczęło się tradycyjne śniadanie na kortowskiej plaży. W tym roku było to śniadanie na bogato, bo oprócz tradycyjnych kiełbasek na ciepło i słynnej kortowiadowej jajecznicy, z okazji 60. rocznicy Kortowiady jedliśmy też tort. I muszę przyznać, że był to jeden z lepszych tortów, jakie w życiu jadłam. Oprócz tego za podzielenie się swoimi przemyśleniami na temat tego, co można zmienić w Olsztynie z przedstawicielami zarządu miasta można było dostać jeszcze żurek.
Wieczorem po raz pierwszy na juwenaliach, zostało zorganizowane Kino pod Chmurką z kinem Helios. w ramach tej akcji obejrzeliśmy "Poranek Kojota" na Plaży Kortowskiej.
Czego potrzebujecie, by przetrwać kortowiadowy surwiwal?
Obuwie
I jak się domyślacie - mam na myśli porządne bojowe obuwie, nie jakieś zwykłe trampki. Gdyby zapowiadała się ulewa, tak jak to było teraz, polecam zaopatrzyć się w nie z wyprzedzeniem. i mówię to zupełnie poważnie. Niech w dzień Kortowiady nie spotka Was rozczarowanie, że po szturmie studentów na wszystkie markety, w których można dostać jakiekolwiek kalosze - nawet ocieplane, dwa rozmiary za małe, czy dwa razy droższe niż normalnie - zostały już tylko puste półki.
Jak to powiedział jeden członek naszej społeczności, który w porę się zaopatrzył w jedyne słuszne obuwie na tę imprezę - "w autobusie śmiali się ze mnie, na Kortowiadzie ja śmiałem się z nich". Rzeczywiście można było się uśmiać, patrząc na ludzi wspinających się lub schodzących z Górki, która stała się jedną wielką błotną kałużą. Gdy tak zjeżdżałam w klapkach po tym błotku, pomyślałam, że narty też świetnie zdałyby w tej sytuacji egzamin 😂
Strój bojowy i inne gadżety
Na pewno przyda się parasol, ewentualnie płaszcz przeciwdeszczowy i ciepła kurtka.
Zatyczki do uszu
Szczególnie, gdy nocuje się lub mieszka w jednym z akademików położonych w centrum wydarzeń. Ja pod oknem miałam budkę, w której odbywały się konkursy w rzutach do puszek i wykończona po koncertach nie mogłam zasnąć, bo dochodziły mnie stamtąd dźwięki piosenek disco polo. Jednym słowem – drugi koncert pod oknem.
Jedzenie
Najlepiej jakieś szybkie w przygotowaniu, bo na czas Kortowiady ze względów bezpieczeństwa kuchnie są zamykane i klucze do nich można dostać tylko na recepcji. Przyda się jeszcze cierpliwość, gdy w celu odgrzania sobie posiłku, trzeba zrobić kilka rund w górę i w dół po schodach i szukać kluczy do kuchni u sąsiadów 😁 Poza tym w czasie Kortowiady pełno jest różnego rodzaju budek z jedzeniem, więc nie ma z tym problemu.
Picie
Tego chyba komentować nie trzeba. Tylko uważajcie z wyprawami po piwo na Górce Kortowskiej. Podczas jednej z takich wypraw, prawie wylądowałam w błocie. W tych survivalowych warunkach nietrudno jest potknąć się o własne nogi.
Dobry humor i pozytywna energia
Bez niego nie ma co wybierać się na Kortowiadę. Szczególnie jeśli pogoda nie rozpieszcza, zmusza do szturmu na markety z kaloszami, prania ubrań, które są całe w błocie, czy sprzątania pokoju, który po tych wszystkich przejściach jest w bardzo złym stanie.
Ta Kortowiada niewątpliwie nauczyła nas jak radzić sobie w trudnych warunkach. Ale wystarczyło tam być, posłuchać tych koncertów i dać się porwać, żeby się przekonać, że było to warte każdego wysiłku.
Przez kilka ostatnich dni w Olsztynie było chłodno i trochę padało. Czy podczas Kortowiady nastąpi poprawa? - pytali się wzajemnie studenci UWM. Jak co roku nie spotkało nas jednak żadne zaskoczenie. W środę, gdy odbierałam opaskę upoważniającą do wstępu na Górkę, rozpadało się porządnie. Jak się bawić, to się bawić - pomyślałam. I choć sceneria na Kortowie w żaden sposób do zabawy nie zachęca - zimno, że już tylko śniegu tu brakuje i leje deszcz, to zjeżdżają do nas tłumy ludzi, a w akademiku już w środę odbywała się impreza „U Hubiego”.
Na Starówkę poszłyśmy pieszo, choć nic nie stało na przeszkodzie, by podjechać autobusem, szczególnie gdy w czwartek rano rozkłady autobusów zmierzających na Stare Miasto wyglądają jak na zdjęciu obok. Jak widać w czasie Kortowiady miasto zostaje całkowicie opanowane przez studentów. 😀Co pięć minut kursuje autobus Kurs skrócony - Plac Roosevelta. Wszystko po to, by studenci mogli sprawie dostać się na miejsce, z którego startuje parada. Ze Starego Miasta szliśmy tym orszakiem aż do Kortowa, gdzie odbyło się przekazanie studentom kluczy do bram miasta przez rektora Góreckiego.
Tradycją jest, że studenci podczas parady zakładają koszulki swojego wydziału, koszulki kortowiadowe albo przebierają się w dowolny sposób. I w tym roku nie zabrakło nawet najbardziej kreatywnych strojów. Widziałam biskupa, księdza, który szedł z zakonnicą za rękę czy nawet ludzi w czerwonych strojach z maskami naśladującymi te z serialu „Dom z papieru".
Cały czas deszcz nie przedstawiał padać, więc gdy dotarłam do Kortowa moje włosy wyglądały jak świeżo po prysznicu. Nikt się tym jednak nie przejmował, bo zabawa była przednia. Starałam się to uchwycić na poniższym filmiku.
Podczas parady było granych kilka piosenek. Mi w głowie najbardziej utkwiły słowa piosenki Elektrycznych gitar, a szło to mniej więcej tak: „Wszyscy mamy źle w głowach, że żyjemy”. Doskonale oddają one moim zdaniem klimat tej parady i tych juwenaliów. Bo co innego można powiedzieć o ludziach, którym się chce chodzić po mieście w taki deszcz poprzebieranych w różne osobliwe stroje, przemokniętych do suchej nitki, ale zadowolonych i machających radośnie wszystkim przechodniom? Czy oni nie mają czasem źle w głowach? 😀
Często zdarza mi się wracać późnym wieczorem przez Kortowo. O tej porze zazwyczaj jest już tu stosunkowo cicho. Wyjątkiem bywają jedynie odgłosy imprez dochodzące z klubów czy z okien akademików. Zupełne przeciwieństwo tego, co widziała ta spokojna okolica jeszcze kilkadziesiąt lat temu. Zapewne nie wszyscy zdają sobie z tego sprawę. Gdy pomyślę o tragicznych losach ludzi, którzy zostali kiedyś wymordowani w naszym pięknym Kortowie, pozostaje mi tylko cieszyć się, że wtedy nie było mnie jeszcze na świecie.
Ja o przeszłości Kortowa zasłyszałam co nieco na pierwszym roku studiów, ale mogę się założyć, że nawet niektórym tutejszym studentom ta mroczna historia nie jest dobrze znana. W lesie kortowskim są zbiorowe groby. W budynkach na ulicy Heweliusza czasami woda samowolnie leci z kranu. A w budynku, gdzie znajduje się nasza sala wykładowa po zmroku panie sprzątaczki boją się sprzątać, bo podobno straszy. Takimi opowieściami dzielą się studenci starszych roczników z kolegami późnym wieczorem podczas spacerów po mieście. Co łączy te wszystkie plotki i ile w nich prawdy? Jako że gdy coś mnie zainteresuje, to nie spocznę, póki nie zbadam sprawy do końca, postanowiłam przejrzeć dostępne źródła poruszające ten problem i przygotować artykuł. Niestety, niewiele znajdziemy publikacji na ten temat. Dokumenty dotyczące tamtych czasów są nieliczne, częściowo zniszczone, a częściowo w ogólne takowe nie powstały, jakby komuś bardzo zależało, by te okrutne fakty nie wyszły na jaw.
Każdy, kto wjeżdża do Olsztyna szosą od strony Warszawy, w pierwszej chwili dostrzega majaczące w dali kontury nowoczesnych osiedli, potem szuka wzrokiem zagubionych w betonowym krajobrazie czerwonych wież starych budowli, w końcu spojrzenie przenosi na zieleń drzew i rozległych łąk, wypisz wymaluj ze wsi wziętych. Mało kto patrzy już potem na przesuwające się monotonnie z lewej strony piaszczyste pagórki. Umykają uwadze przesłonięte rozłożystymi drzewami stare i nowe domy, całe ich skupisko. Wkrótce okazuje się, że coś zostało w tyle. Nie wiadomo nawet co. Sen, mara?
Takim oto tajemniczym wstępem rozpoczyna swoją książkę Stanisław Piechocki, olsztyński pisarz, który jako pierwszy podjął tematykę przeszłości Kortowa. Książka nosi tytuł „Czyściec zwany Kortau” i była ona dla mnie prócz artykułów w internecie podstawowym źródłem informacji. Kortau, Korto, Trupi Czerep — kilka nazw na określenie jednego i tego samego miejsca, czyli Kortowa.
Jesteście gotowi na wycieczkę, która całkowicie odmieni Wasze spojrzenie na Kortowo? Ostrzegam, drzewa już zawsze będą szumieć inaczej niż do tej pory, gdy jeszcze nie mieliście świadomości tych przykrych wydarzeń, a po zmroku będziecie przechodzić obok lasku kortowskiego, oglądając się z lekkim niepokojem. Mimo wszystko uważam, że zawsze warto znać prawdę, niezależnie od tego jak ciężka do przyjęcia by ona była, zatem zapraszam.
Krótka lekcja historii
Zanim oprowadzę Was po Kortowie, opowiem o faktach historycznych, których znajomość jest konieczna, by zrozumieć losy mieszkańców dawnego Kortowa.
Na zdjęciu obok, które znalazłam w książce, znajduje się plan Kortowskiego Zakładu dla Obłąkanych z 1913 roku. W Kortowie powstał on w 1886 roku. Miał dwa oddziały — dla kobiet, który znajdował się we wschodniej części i dla mężczyzn w zachodniej. Rozdzielała je oś, jaką można poprowadzić między kotłownią, a domem dyrektora zakładu. Zakład w Kortowie był zaliczany do najlepiej prosperujących w Prusach Wschodnich, dopóki nie rozpoczęła się tzw. akcja T-4, co oznacza program likwidacji psychicznie chorych Niemców.
Dnia 14 lipca 1933 roku weszła w życie ustawa o zapobieganiu potomstwu dziedzicznie obciążonemu, która potem stała się podstawą do uśmiercenia setek podopiecznych kortowskiego zakładu. Na podstawie wypełnianych przez lekarzy kwestionariuszy, które zawierały odpowiedzi na kilka pytań, chory mógł zostać faktycznie skazany na śmierć, choć wtedy jeszcze nie wiedziano, w jakim celu się je wypełnia. Określone w kwestionariuszu wady takie jak: posiadanie chorób nieuleczalnych czy starczych, uciążliwość w opiece nad danym pacjentem oraz to, czy w przeszłości dopuścił się przestępstwa, mogło zadecydować o postawieniu w ankiecie czerwonego krzyżyka przez ekspertów Komisji Eutanazji oraz zakwalifikowywaniu do uśmiercenia. Wybrani za pomocą kwestionariusza pacjenci zostali przewiezieni do ośrodków eutanazyjnych m. in. pod Lipskiem, które były przystosowane do masowego mordowania ludzi.
Komory gazowe były zręcznie zamaskowane. Znajdowały się z reguły w typowych pawilonach szpitalnych. Poprzedzały je zwykle pomieszczenia pozorujące z powodzeniem gabinety lekarskie i poczekalnie. Niczego nie podejrzewających skazańców wprowadzano do szatni, a stamtąd do komór, wyglądających jak łaźnie. Tam z natrysków — już po zaryglowaniu drzwi — zamiast wody zaczynał wydobywać się trujący gaz. Po kilkudziesięciu minutach było już po wszystkim. Za następne pół godziny trupy ładowano na wózki i wywożono do krematorium lub na rampę, skąd samochodami zabierano je na ukryte w lasach miejsca pochówku. W jednej komorze duszono przeciętnie około setki chorych.
Miejsca zwolnione w kortowskiej placówce zostały zajęte przez niemieckich żołnierzy. Kortowski Zakład dla Obłąkanych został po części przekształcony na lazaret wojenny.
Jednak to nie koniec tragicznych wydarzeń, których doświadczyli mieszkańcy tej okolicy. Na przełomie 1944 i 1945 roku liczba pacjentów szpitala psychiatrycznego i lazaretu wojennego wynosiła około kilkaset osób, gdy rozpoczął się atak Rosjan. W dniach 19 i 20 stycznia samoloty Armii Czerwonej prowadziły bombardowania, które dosięgnęły i Olsztyn. Z niewiadomych powodów ewakuację ludności opóźniano aż do ostatniej chwili. Ogłoszono ją dopiero 21 stycznia 1945 roku dosłownie na klika godzin przed pojawieniem się Rosjan w mieście. Pacjenci szpitala w Kortowie, a także lekarze nie zostali oszczędzeni — Rosjanie wymordowali ich zaraz po zajęciu Kortowa.
Spacer po Kortowie
Atmosfera tajemniczości, jaka otaczała Kortowo stała się powodem powstania różnych opowieści, niekoniecznie prawdziwych. Mówiono, że w bloku szpitalnym przeznaczonym dla ciężkich przypadków znajdowało się krzesło elektryczne służące do uśmiercania chorych. Jeden z mieszkańców Kortowa twierdził, że urządzenie to stosowano wobec pacjentów z napadami szału. Twierdzono również, że w tamtejszej piwnicy znajdowało się krematorium do palenia trupów składające się z murowanych pieców wyposażonych we wsuwane do nich metalowe ruszty na kółkach. Sprawdzenie prawdziwości tych informacji nie jest już możliwe, bo budynek, o którym mowa spłonął w latach 60. i został rozebrany. Ale jeśli chcecie poznać inne interesujące fakty, zapraszam na krótki spacer po Kortowie, wszystko Wam opowiem po drodze.
Warszawska 107 - dawny dom lekarzy
Zaczynamy od Alei Warszawskiej, przy której pod numerem 107 znajdował się dom lekarzy pracujących w kortowskim szpitalu. Tak wygląda on obecnie.
To, co się w nim wydarzyło opisane jest w podrozdziale zatytułowanym „Szubienica na poddaszu". Kilkanaście osób szukało tam schronienia podczas zajmowania Kortowa przez Rosjan. Niestety strych na poddaszu okazał się być śmiertelną pułapką. Tych ludzi potem znaleziono powieszonych na belkach pod sufitem. Nieco dalej, na Warszawskiej 109 znajduje się obecnie Zakład
Higieny Weterynaryjnej. Kiedyś w ogrodzie przed tą posesją pochowano w zbiorowym
grobie ludzi, których znaleziono powieszonych na strychu w domu lekarzy.
Grób znaleziono przypadkowo w trakcie prac budowlanych, gdy powstawał Zakład
Higieny Weterynaryjnej. Obecnie w miejscu, gdzie znajdował się grób, stoi betonowy słup latarni.
Warszawska 109 - Zakład Higieny Weterynaryjnej
Idąc dalej nie sposób nie zauważyć budynków z czerwonej cegły, których znajduje się tu kilkanaście. Zaczęto je które zaczęto budować w roku 1883. Jedno i dwupiętrowe, kryte dachówką, posiadające użytkowe poddasza i głębokie podpiwniczenia. W latach 1888 — 1907 ośrodek stopniowo rozbudowywano. Dla postronnego obserwatora ta okolica wyglądała tajemniczo i przerażająco — kraty w oknach budynków, górujący nad okolicą komin kotłowni i rozciągający się tuż za nią rozległy cmentarz.
W Starej Kotłowni ukrył się jeden z naocznych świadków kortowskiej masakry. Obecnie pełni ona funkcję centrum ekspozycyjnego. Znajduje się w niej galeria sztuki oraz odbywają różne wykłady czy konferencje.
Stara Kotłownia
Na przełomie 1949 i 1950 roku rozpoczęto remont starych budynków szpitalnych znajdujących się na przeciwko kotłowni, gdzie obecnie znajduje się stołówka. Podczas prac remontowych robotnicy natknęli się na pojedynczego trupa. Gdy powiększono wykop, okazało się, że w tym miejscu znajduje się więcej zwłok. Wspomniany grób znajdował się pod drugim i trzecim oknem od prawej.
Od 1950 roku co jakiś czas trafiano na zbiorowe doły śmierci, choć o największym nikt nie wiedział. Nikt nie przypuszczał, że tą masakrę udało się komukolwiek przeżyć, ale znalazł się naoczny świadek, który przekazał swoją wersję wydarzeń palaczowi Josephowi, który od 1948 pracował w kotłowni, a ten po kilkunastu latach zdecydował się nią podzielić. Świadek ten przebywał w kotłowni jeszcze zanim Rosjanie zajęli Kortowo. Ukrył się tam i postanowił przeczekać niebezpieczeństwo. Jak się potem okazało było to najlepsze wyjście z sytuacji.
Według relacji palacza Josepha, Rosjanie zabijali pacjentów i personel lazaretu na terenie całej placówki, gdzie kogo dopadli, a zatem zarówno w budynkach jak i na zewnątrz nich, po czym trupy grzebano w zbiorowej mogile.
Stołówka akademicka - w pobliżu odkryto tzw. dół śmierci
Relacja ta ujawniła też jej położenie — mogiła znajdowała się po wschodniej stronie wspomnianego wcześniej budynku, w którym obecnie znajduje się stołówka.
Dom Studencki numer 6
Wzdłuż niego ciągnęła się jedna z głównych cmentarnych alei. Być może pod drzewami leży gdzieś jeszcze zgubiony kamień nagrobny z napisem: "Dr Heinrich Borgien, Ruhe in Gott". Po wojnie ekshumowano pochowanych tam ludzi. Gdy uwzględni się zwłoki wyjęte z ziemi na terenie cmentarza, liczba wszystkich ekshumowanych w Kortowie po II wojnie światowej wyniesie łącznie ponad cztery tysiące.
Dom Studencki nr 6 - obok niego znajdował się cmentarz
Po wojnie cmentarz przez kilka lat stał opuszczony, grabiony i dewastowany. Zlikwidowano go na początku lat 50, przed rozpoczęciem tam budowy obiektów Wyższej Szkoły Rolniczej. Do końca 1953 roku ekshumowano stamtąd 3625 zwłok, które przeniesiono na inne olsztyńskie cmentarze, głownie przy al. Wojska Polskiego oraz Parafii św. Jakuba. Przypuszcza się, że z terenu kortowskiego cmentarza nie wydobyto jednak wszystkich zwłok. Mogą one dalej tkwić na terenie parku i wokół starych domów studenckich.
W niektórych rejonach cmentarza znajdowano skupiska szkieletów z zastanawiająco wypreparowanymi czaszkami czy otwartymi ich pokrywami, co mogło świadczyć o poddawaniu pacjentów eksperymentom pseudomedycznym. Zastanawiające jest dla mnie to, że nie zlecono zbadania tych zwłok — nie dokonywano oględzin czy sekcji, by udowodnić przyczynę zgonu, podczas gdy w Kortowie krążyły wtedy też wieści o truciu pacjentów, nie zrobiono nic, by to zbadać.
Pomnik upamiętniający istnienie cmentarza na Kortowie
O istnieniu cmentarza przypomina dziś pomnik znajdujący się naprzeciwko auli im. Gotowca i auli im. Moczarskiego. Zdobią go fragmenty dawnych nagrobków i nie najgorzej zachowany metalowy krzyż.
To tak w dużym skrócie i tylko wybrane fakty z otoczonej do dziś aurą tajemnicy przeszłości Kortowa Wam przedstawiłam. Nie uda mi się zrekonstruować całej, bo wiele budynków spłonęło czy zostało zniszczonych. Zainteresowanych odsyłam do literatury, polecam szczególnie książkę Stanisława Piechockiego. Polecam również spacer po Kortowie, choć późnym wieczorem wydaje mi się on odrobinę przerażający, szczególnie teraz, gdy zaczęłam interesować się historią Kortowa. Przeszłość przeszłością, ale dziś jest to piękna okolica i mimo wszystko cieszę się, że mogę tu mieszkać.
Ostatnio było mnóstwo postów z ciekawostkami psychologicznymi, więc pora trochę zmienić tematykę. Co nie znaczy, że jeszcze do tego nie wrócę — obecnie w przygotowaniu mam artykuł o depresji i kilka innych ciekawych tematów w zanadrzu. Niedawno wyszło wydanie specjalne „Charakterów” — „Wszystko, co trzeba wiedzieć o depresji u nastolatków”, więc podzielę się ciekawymi faktami na ten temat.
Gdy wracałam z zajęć pogoda tak dopisywała, że już czuć wiosnę w powietrzu. Przeszłam się na spacer nad jezioro, żeby zrobić kilka zdjęć. Coraz więcej ludzi spędza czas na świeżym powietrzu, czemu trudno się dziwić — dziś zrobiło się już dość ciepło, oby tylko tak dalej :) Po zakończeniu semestru zimowego, gdy już pogoda zaczyna dopisywać, nie mogę się doczekać Kortowiady i myślę, że nie tylko ja. Zresztą nie tylko Kortowiada — w Olsztynie wiosną będzie się dużo działo — będę miała okazję iść miedzy innymi na koncert Sariusa czy Linkin Park.
Sesja już za mną, wczoraj z przyjaciółką świętowałyśmy jej pozytywne zakończenie. To jest w tych całych studiach najlepsze — przed sesją intensywna nauka (w niektórych przypadkach to tylko i wyłącznie przed sesją) — zakuć, zdać, zapomnieć czy może raczej "zapić, zdać, zapomnieć", jak to słusznie ujęła moja prowadząca na seminariach 😁Po sesji natomiast można odetchnąć przynajmniej na chwilę, i znowu jest okazja by pić — wzorowy student, jeśli się postara, to takową zawsze znajdzie. Oczywiście z tym piciem to taki żart. Ale po trudach sesji można sobie pozwolić na wino albo piwo i rozmyślania filozoficzne nad losem studenta xd
Podczas przygotowań do sesji odkryłam jeszcze jeden zaskakujący fakt. Nic tak nie wyzwala kreatywności w człowieku jak nauka do egzaminu. Przynajmniej ja tak
mam, że gdy próbuję się uczyć, zazwyczaj robię po drodze mnóstwo innych rzeczy,
żeby nie zasnąć nad notatkami — piję kawę, słucham radia czy przeglądam
internet. I jak na złość — w takich momentach, gdy mam najmniej czasu
na pisanie, do głowy przychodzi mi najwięcej pomysłów na kolejne posty. Czy to
nie jest przypadkiem jakaś złośliwość losu?
A dzisiaj już początek nowego semestru. I tutaj stwierdzenie o tym, że najgorszy dzień tygodnia to poniedziałek zaczyna nabierać sensu, gdy wraz z początkiem tygodnia i nowego semestru trzeba wstać na zajęcia na ósmą i siedzieć na nich aż do piętnastej. Na szczęście piątki mamy całkowicie wolne, więc warto się pomęczyć.
W tym semestrze zaczniemy też stawiać pierwsze kroki w pisaniu pracy. Zaczynają się seminaria, inna forma pracy na zajęciach, coś czego do tej pory nie było. Będzie okazja, by pogłębić swoje zainteresowania i dowiedzieć się więcej na interesujące nas tematy.
Na dzisiaj tyle, już niedługo postaram się Was zaskoczyć ciekawymi faktami o depresji. Trzymajcie się 😊 I przypominam o zakładce „Prośby skargi i zażalenia”, jeśli jest jakiś temat, o którym jeszcze chcielibyście przeczytać na tym blogu.
PS. Niedawno w związku z planowanym usunięciem platformy Google+ powstała też grupa na Facebooku: Kobiety Blogerki — fajna sprawa, można znaleźć wiele ciekawych blogów i wymieniać się komentarzami. Grupa dopiero się rozrasta, jeśli ktoś ma ochotę, to dołączajcie.
Mam już za sobą dwa egzaminy i wydaje się, że to już koniec sesji dla mnie. W końcu czas chwilę odetchnąć przed nowym semestrem. Za mną dwa dni naprawdę ciężkiej pracy włożonej w przygotowania do dzisiejszego egzaminu, który na szczęście poszedł mi dobrze. Wczoraj, siedząc nad notatkami, czułam się strasznie zrezygnowana i nie miałam siły na robienie czegokolwiek. Ale dzisiaj, gdy wstałam i wyjrzałam za okno, zobaczyłam takie piękne widoki, że nawet egzamin przestał mi tak ciążyć.
Wracając z egzaminu, spotkałam pana, który chodził z aparatem po Kortowie i robił zdjęcia, więc nie tylko mnie to zachwycił. Co prawda fotograf ze mnie żaden, ale gdy widzę coś takiego, nie potrafię przejść obok obojętnie.
Schody na Górkę Kortowską. Jeśli ktoś uważa, że w życiu ma zawsze pod górkę, powinien spróbować wejść po tych schodach.
Kościół w Kortowie
Jak widać, moje sąsiadki zimna się nie boją 😊
I Górka Kortowska, na której studenci urządzają zjeżdżanie na sankach.
A gdyby ktoś zobaczył dziewczynę biegającą po Olszynie jak wariatka i goniącą tramwaj numer 3, który oczywiście uciekł, bo jakże mogłoby być inaczej — to właśnie ja dzisiaj. Zatrzymywałam się tylko na chwilę, by zrobić zdjęcia, albo... zawiązać buty 😁
Załatwienie wszystkich spraw przed wyjazdem, oddanie książek do dwóch różnych bibliotek, zdążenie na czas na film do Multikina, a potem na autobus powrotny do domu, było nie lada wyzwaniem, ale jak to zwykle bywa - całe moje życie to jeden wielki spontan, a i tak w większości przypadków wszystko idzie po mojej myśli. Do kina dotarłam całe trzy minuty przed rozpoczęciem seansu 😊
Oglądałam "Miszmasz, czyli Kogel Mogel 3" i muszę powiedzieć, że było to świetna rekompensata po tych ciężkich przygotowaniach do sesji. Dawno się tak nie uśmiałam na filmie. Naprawdę był to jeden wielki miszmasz — mnóstwo różnych wątków, połączonych w jedną historię sprawia, że każdy znajdzie tam coś dla siebie. Poza tym dwie poprzednie części to już klasyk, więc nie sposób nie obejrzeć trzeciej. Polecam wszystkim.
Na dzisiaj taki luźny post, dajcie znać w komentarzach, czy chcecie, żeby częściej się takie pojawiały :) W planach mam jeszcze kilka ciekawych pomysłów, które wkrótce zrealizuję, bo ferie oznaczają więcej czasu na bloga.
